Waarom is visuele ondersteuning zo belangrijk voor (neurodivergente) kinderen (adhd, autisme, ocd, …) ?
Vaak staan we er niet meer bij stil dat we dit doen. (bvb : als je de afwas doet: eerste de glazen, dan de borden, dan de potten en pannen schoon maken)
Toch hebben we van nature uit de neiging handelingen te organiseren en op te splitsen in stappen.
Het zorgt voor meer overzicht en maakt handelingen voorspelbaarder.
We houden van routines: vaste structuren waarin dagelijkse handelingen in een voorspelbare volgorde verlopen. En precies dat hebben kinderen en zeker neuro divergente kinderen nodig.
Waarom zijn die visuele routines zo krachtig?
Visuele routines maken handelingen concreet. Kinderen weten vanwaar ze komen waar ze nu zitten en wat er nog moet gebeuren. ( ik heb gegeten, ik poets nu mijn tanden en ga me dan aankleden)lgen.
Visuele routines invoeren
Waarom ‘vergeet’ mijn kind dingen te doen die ik vraag?
De executieve functies worden vaak omschreven als de "dirigent van het brein". Ze omvatten onder andere het werkgeheugen, het kunnen schakelen tussen taken, en het kunnen plannen.
Deze vaardigheden ontwikkelen zich geleidelijk gedurende de kindertijd en zouden pas volledig ontwikkeld zijn op volwassen leefijd. Bij neurodivergente kinderen (ass, adhd, …) verloopt deze ontwikkeling trager.
Herken je deze situatie?
Jij zegt tegen je kind:
Ga naar je kamer, maak je boekentas, vergeet je bril niet in je tas te steken en breng ook je regenjas mee.
Je kind komt beneden......met zijn regenjas.
Op zichzelf is dat geen ramp. Maar als dit meerdere keren per dag gebeurt: bij het aankleden, tijdens het huiswerk maken, de boekentas maken op school, zich klaarmaken voor de voetbalclub, … Dan wordt het vermoeiend voor iedereen.
Ouders krijgen het gevoel dat ze voortdurend moeten herhalen wat hun kind moet doen, terwijl het kind zich steeds meer onbegrepen of bekritiseerd voelt.
Omdat de executieve functies van kinderen nog kwetsbaar zijn , is het net daarom dat het aanreiken van routines zo belangrijk zijn.
Het integreren van deze routines zorgen ervoor dat lange mondelinge uitleg en herhaling minder nodig is, frustraties bij ouders/leerkrachten vermindert en kinderen moeten minder lange mondelinge opdrachten onthouden en kunnen rustig teruggrijpen naar het visuele.
Door de routine zichtbaar te maken wordt het kind geholpen wat het nog niet zelfstandig kan organiseren.
3 belangrijke tips voor ouders!
Ken je prioriteiten - choose your battles Probeer niet alles tegelijk te corrigeren bij je kind , maar kies wat echt belangrijk is.
Wees proactief in plaats van reactief. Anticipeer op moeilijke situaties in plaats van voortdurend achter problemen aan te lopen.
Handel, praat niet eindeloos. Kies voor eenvoudige en consequente acties in plaats van lange discussies.
Visuele routines zijn dus geen wondermiddel, maar wel een praktisch hulpmiddel dat zorgt voor meer duidelijkheid, voorspelbaarheid en rust.
Wat verstaan we onder visuele ondersteuning?
Een routine is zelden meteen perfect. Ze groeit mee met het kind en met het gezin.
Het belangrijkste is dat ze als ondersteuning wordt gezien, niet als een verplichting.
Tips
-Gebruik eenvoudige visuele hulpmiddelen zoals pictogrammen, foto's, stappenbord of een Time Timer.
- Betrek je kind actief. Laat het pictogrammen verplaatsen, afvinken of opplakken zodat het hulpmiddel een instrument op maat is van jouw kind. Het is niet omdat het bij jouw kind past dat het op deze manier bij een ander kind past.
- Durf bij te sturen. Behoud wat werkt en pas aan wat minder goed loopt. Perfectie is niet het doel.
In plaats van vijftien keer te zeggen: "Kleed je aan, was je, kom ontbijten." kun je een reeks duidelijke afbeeldingen ophangen. Zo kan het kind stap voor stap volgen wat er moet gebeuren en hoeven ouders niet voortdurend dezelfde instructies te herhalen.
Idem met situaties binnen het klasgebeuren, hobby’s, … .
- Ga in gesprek met begeleiders van jouw kind: de voetbaltrainer, de turncoach, … zodat zij ook het nut inzien van de visuele ondersteuning. Zij zijn misschien ook zoekende voor jouw kind naar datgene wat jij al gevonden hebt!
ROUTINE : HOUVAST EN STRUCTUUR
Een goed opgebouwde routine biedt houvast en structuur.
Ze ondersteunt de nog onrijpe executieve functies van het kind, vermindert spanningen binnen het gezin en bevordert zelfstandigheid en samenwerking.
Voor neurodivergente kinderen vormen visuele routines daarom een waardevol hulpmiddel voor inclusie in het dagelijks leven: ze creëren een veilig en voorspelbaar kader voor het kind én brengen meer rust voor de ouders.
AANBEVELINGEN BOETIEK AUTIEK
Soms heb je de moed niet om alles zelf te maken en uit te werken. Gelukkig zijn er al heel wat kant en klare hulpmiddelen op de markt die je door minimale aanpassing op maat van jouw kind kan maken .
Denk maar aan:
https://boetiekautiek.be/products/time-timer-met-stoplichtschijf
https://boetiekautiek.be/products/visuele-timer-met-kleurenschijf-groen
https://boetiekautiek.be/products/weekpeek-weekplanner-met-magnetische-pictogrammen
https://boetiekautiek.be/products/checkpad-dagplanner-met-pictogrammen-groen?_pos=2&_psq=check&_psid=825065ede&_ss=e
https://boetiekautiek.be/products/communicatiesleutelhanger-voor-pictogrammen#&gid=null&pid=1